‘Gotham City op de Veluwe’

(BLOG) Midden op de Veluwe ligt een grote kale zandvlakte met een imponerend gebouw, Radio Kootwijk. Het is een raar gebied en ziet er on-Nederlands uit. Zo’n betonnen kolos in de woestijn. Fascinerend gebouw ook. In deze kathedraal van de communicatie werden stroomstoten van 50.000 volt opgewekt en de eerste draadloze verbinding gelegd met Nederlands-Indië.  Of zoals mijn vriend het noemt: ‘Gotham City op de Veluwe’.

P1080101

Ik dacht eigenlijk dat het een verlaten en ‘abandoned place’ zou zijn, maar niets is minder waar, fietsende dagjesmensen, klussende theatermakers en wandelende toeristen bewegen zich over het terrein. Jammer, maar ook weer goed. Kootwijk bruist, er worden opera’s opgevoerd, je kunt een drankje drinken en aan excursies deelnemen.

Een klein minpuntje, je mag het indrukwekkende hoofdgebouw alleen betreden met een drie uur durende rondleiding. Maar achteraf is dat geen straf, de welbespraakte gids weet werkelijk alles.

P1080104

Radio Kootwijk (1923) is het eerste grote Nederlandse gebouw dat volledig geconstrueerd is van gewapend beton. Architect Julius Luthmann experimenteerde met tijdrovende schuine, ovale en ronde vormen. Zelfs de belettering is via bekisting in beton gegoten.

De gids vertelt dat de bouwkosten destijds vreselijk uit de hand waren gelopen, dat er sprake was van fraude en dat er een parlementaire enquête plaats moest vinden. Kortom, niets nieuws onder de zon.

P1080124

Het idee om Radio Kootwijk te bouwen is ontstaan door de activiteiten van slechts één man: Cornelius de Groot. Als radio-amateur hield hij zich bezig met zendexperimenten in Nederlandsch-Indië. Door zijn optimisme en doorzettingsvermogen lukte het om onder zware omstandigheden en met primitieve middelen in de Malabarkloof een zendstation van wereldformaat neer te zetten. Dit was destijds de sterkste zender ter wereld. Bizar, hoe de geschiedenis  bepaald kan worden door fanatieke éénlingen.

Schermafbeelding 2013-07-29 om 14.29.49

Door deze ‘radioot’ zoals hij zichzelf noemde is de ontwikkeling van de draadloze verbinding en de bouw van Radio Kootwijk uiteindelijk tot stand gekomen. Met 50.000 watt werden elektrische signalen opgewekt en verstuurd over een grote afstand. De rest van de wereld communiceerde vooral via kabels, maar Nederland stuurde draadloos berichten via de aarde, via onderaardse schokken (lange golf). Binnen 5 minuten kwam de boodschap aan in Nederlands-Indië.

Tegenwoordig gaat alles weer via kabels. ‘Een enorme stap terug’, grapt de gids. Radio Kootwijk staat overigens al jaren leeg. Het interieur is vernield door politie en ME die op het terrein oefenden, en door anti-krakers die er wilde feesten organiseerden. De laatste tijd is het complex in een rustiger vaarwater terecht gekomen. In de nieuwe exploitatie van het oude zendgebouw probeert Staatsbosbeheer een evenwicht te vinden tussen kunst, cultuur en natuur. Dat dit succesvol is blijkt wel uit het feit dat de nog te starten operavoorstellingen allemaal uitverkocht zijn.

P1080099    P1080106

P1080101 P1080107 P1080108 P1080110 P1080112 P1080114 P1080116 P1080117

P1080124 P1080126 P1080131 P1080132 P1080133

P1080144  P1080135 P1080137 P1080139 P1080140   P1080146 P1080147 P1080148 P1080149 P1080150 P1080151 P1080152 P1080153 P1080154 P1080158 P1080159 P1080160 P1080162 P1080173 P1080175 P1080179 P1080180 P1080181 P1080184 P1080185

P1080134 P1080188

P1080121

P1080120

P1080123 P1080193 P1080195 P1080197 P1080205 P1080208 P1080215 P1080218 P1080221 P1080228

P1080096 P1080229 P1080231 P1080232 P1080234