(BLOG) Het Weena ‘de Rotterdamse stadsboulevard’ bij het Centraal Station is ontzettend grauw, lelijk en ongezellig. Een groot deel van de hoge betonnen kantoorkolossen staat leeg. Het tocht als de ziekte, daarnaast is het gebied omringd door vierbaanswegen. Toch vindt midden in dit ‘hoogstandje’ van de Nederlandse stedenbouw de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam plaats, althans een deel daarvan: Test Site Rotterdam, dat we vandaag gaan bezoeken. Dit gebied wordt het ‘nieuw bruisend hart van Rotterdam’, meldt de website van de Biënnale veelbelovend.
Via knalgele lijnen, felgeel zebrapad en andere kekke vormgegeven landmarks lopen we naar het Schieblock. Een pand met veel glas en beton. Het staat tussen de snelweg en het spoor in. Het gebouw lijkt op wijlen Amsterdamse Post CS en moet volgens de gemeente ‘een tijdelijk cultureel bolwerk zijn’. Kunstenaars en creatieve bedrijfjes worden ingezet om verloedering en criminaliteit tegen te gaan. In het gunstigste geval lukt het de creatieven om een stukje levendigheid te brengen in dit deel van de stad, maar dat zal dan van tijdelijke aard zijn. Het gebouw zal uiteindelijk wel tegen de vlakte gaan net als Post CS Amsterdam.
Dakmoestuin
Boven op het dak van het Schieblock is een tuin aangelegd; een dakmoestuin van dakboerin Annelies Kuipers uit Haarlem. De verse – voor zover mogelijk boven de snelweg- dakproducten worden geleverd aan de lokale restaurants en aan de dakakkerswinkel ter plekke, meldt de website Architect. Het lijkt ons gebakken lucht. We zijn ter plekke geen winkel tegen gekomen en de lokale restaurant zullen, zo te zien, ook nog even op de dakpoducten moeten wachten. Maar het uitzicht is alvast adembenemend.
Overigens voeren de creatieven in het Schieblock geen actie voor behoud van het gebouw. Ze protesteren ook niet tegen milieuonvriendelijke- en geldverslindende nieuwbouwplannen. Dit was in de jaren 80 wel gangbaar, bijvoorbeeld de kunstenaars van het Merkelbachgebouw in Amsterdam, die met succes de sloop van het pand tegenhielden. De Rotterdamse creatieven mogen de buurt wel nieuw leven in blazen en moeten ervoor zorgen dat de omgeving minder crimineel wordt, maar ze moeten oprotten als de sloopkogel voor de deur staat. We houden er als ex-krakers een vreemde nasmaak aan over, terwijl we het toch een sympathiek pand vinden, met leuke initiatieven.
Koffietent op 18 hoog
Na het Schieblock wandelen we naar de eerste wolkenkrabber in het Weenagebied: De Hofpoorttoren. Het kantorencomplex heeft een gedateerde receptie met een hilarische jaren 70 lift verpakt in goudbruine spiegels. De toren was het hoofdkantoor van Shell Nederland. Maar eind jaren negentig vertrok het bedrijf en sindsdien staat een groot deel van het pand leeg. Op de 18de verdieping stappen we uit de lift en lopen een tijdelijk koffiebar in. Het café is een kunstenaarsproject.
‘Het Hofplein was voor het bombardement in 1940 een populair en druk uitgaansgebied. Grote trekkers waren Café Loos en Dancing Pschorr’, vertelt kunstenaar Gyz La Rivière (1976) op zijn website. Hij betreurt dat er alleen nog maar verkeer rijdt en dat er geen fatsoenlijke kop koffie meer te krijgen is en daarom heeft hij een koffietent geopend in de toren.
Rivière heeft gelijk het is inderdaad een ramp op de begane grond, de plinten zijn doods en het verkeer raast om je oren, maar daar kan zijn koffietentje op 18 hoog weinig aan veranderen. De kunstenaar zit een beetje verloren met een paar tafeltjes en stoelen in een gigantische lege ruimte. Maar uiteraard met een fantastisch uitzicht.
Hippe winkeltjes
Het is inmiddels lunchtijd. We krijgen trek. Helaas, kunnen we bij de kunstenaar slechts koffie en stripboekjes kopen, waardoor we hongerig de lift in stormen. Voortgeduwd door felle rukwinden volgen we opnieuw de gele lijnen. We gaan in de richting van de Hofbogen. Deze oude vervallen ruimte onder het spoor is gerenoveerd, opgeknapt en heet tegenwoordig de Mini Mall. Onder de bogen zitten een aantal hippe winkeltjes, een moderne eettent en een fitnesschool. Het ziet er allemaal erg kwetsbaar uit: een groot deel van de Mini Mall staat leeg; de fitnesschool heeft geen sporters en de winkeltjes lijken slecht bezocht. Hopelijk overleven deze kleine initiatieven de huidige crisis.
Nadat we een goddelijk broodje oude Rotterdamse kaas naar binnen hebben gewerkt zetten we onze tocht voort.
Boomstructuur tegen verval
Door de stromende regen lopen we naar het centrum. Vlak achter het Gemeentehuis (met een geweldige binnentuin) zien we een vervallen gebouw. Kunstenaars hebben hier een wonderschone groeiende boomstructuur gemaakt van planten. Helaas struinen we door een verzameling stortbuien, waardoor we geen zin hebben om goed te kijken. Maar het is absoluut de moeite waard, zeker als het klimaat meewerkt.
Slogans over ’the city’
Het NAI, dat we aan het einde van de dag bezoeken is een beetje te veel van het goede. Een kakofonie van grote schreeuwende banners, teksten en slogans over ‘The City’. Het is volkomen onduidelijke wat de inhoud en de samenhang is. Je loopt door een virtueel landschap en wordt ‘gegijzeld’ in een geprojecteerde lift. De exposities zijn visueel aantrekkelijk en bijzonder ingericht. Maar dit bombardement van flitsende bewegingen, monumentale indrukken en felle kleuren is te vermoeiend, zo laat op de dag. Hier komen we een andere keer voor terug.
P.S. Onderweg kwamen we nog een oude man tegen die beweerde dat de eerste echte wolkenkrabber van heel Europa in Rotterdam staat namelijk: Het Witte huis. Een bijzonder detail: het is gebouwd zonder staalconstructie.
Architectuur Biënnale Rotterdam
t/m 12/08/12
